ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI

Erzurumlu İbrahim Hakkı 1705 yılında Hasankale'de doğdu. Osman Efendi adlı bir şeyhin oğludur. Babası saygın bir mutasavvıf idi ve İbrahim Hakkı'yı iyi bir eğitimle yetiştirdi.
İbrahim Hakkı olgun bir düşünürdü. Yetmişten fazla eser yazdı. Eserleri arasında en meşhuru olan Marifetname adlı eseri yaşadığı dönemin bütün bilgilerini kapsayan ansiklopedik özellikte bir eserdir.
Erzurumlu İbrahim Hakkı Marifetname adlı eseriyle insanlara önce çevrelerindeki yayı daha sonra kendilerini ve en sonunda da Tanrıyı bildirmeyi amaçlıyordu. Kitabın içindeki Kıyafetname adlı bölüm ise bir çit görgü bilimidir.Erzurumlu İbrahim Hakkı dar çevresi içinde tasavvufu ve Doğu felsefesini öğrenmişti. O derin düşüncesiyle cisimlerin birleşmesini hayatın doğuşunu cinslerin gelişmesini yepyeni bir görüşle ortaya atmıştı.
Ona göre Tanrı önce "Kendi nurundan bir cevher var edip andan cemi kainatı tedric ve tertib ile halk etmiştir; buna Cevher-i Evvel denir."
Erzurumlu İbrahim Hakkı'ya göre bütün varlık küre şeklindedir: "Alemin her ne tarafına nazar olunsa şekli muhaddep görünür." "Arzda ve semada müşahede olunan bütün şekiller yuvarlaktır". Einstein bu görüşü ondan çok daha sonra matematiksel yollardan göstermiştir.İnsanların nazarında çok önemli bir yer işgal eden Marifetname adlı eseri defalarca basılmıştır.
Kaynak: ReformTürk http://www.reformturk.com/turk-buyukleri/56905-erzurumlu-ibrahim-hakki.html#post116177
Erzurumlu İbrahim Hakkı 1771 yılında vefat etti.