NAİMÂ

Nâimâ ilk resmî vak'anüvis ve Osmanlı tarihçileri arasında en ünlü kişidir. 1652 yılında Halep'te doğdu Babası. Halep rafındandı. İlk öğrenimini orada tamamlayan Nâimâ genç yaşta İstanbul'a geldi. Yüksek öğrenim gördü ve Dîvan Kalemi'nde memur olarak hayata atıldı. Sonra hayatı birçok memurluklarda geçti. Dîvan Mektupçuluğu Başmuhasebecilik vesaire yaptı. Nâimâ memurluk hayatında bazen yükselip bolluğa kavuştu bazen atılıp sıkıntı çekti. Bir aralık Alanya ve Bursa'ya da sürüldü. Çorlu'lu Ali Paşa onu Mora seferine beraber götürdü. Nâimâ 1715 yılında Patras'da muhasebeci iken 63 yaşında öldü ve bu kasabada bulunan bir caminin bahçesine gömüldü.
Kaynak: ReformTürk http://www.reformturk.com/turk-buyukleri/56931-naima.html#post116203
Osmanlı Tarihi'nde resmî olarak ilk vak'anüvis olan Mustafa Naimâ Efendi ilk öğrenimini doğduğu şehir olan Halep'te tamamladıktan sonra genç yaşta İstanbul'a geldi. Küçüklüğünden beri okuyup yazmaya özellikle tarihe ve edebiyata büyük merakı vardı. İstanbul'da Enderun'a devam etti. Sonra Dîvan katipliğinde görev aldı.
Pırıl pırıl zekâsı titiz çalışmasıyla kendini kısa zamanda gösteren Nâimâ Kalaylı Koz Ahmet Paşa'nın Dîvan Efendiliği'ne yükseldi. Daha sonra ilim ve sanat adamlarını korumakla tanınmış Amcazade Hüseyin Paşa'nın hizmetine girdi. İşte Nâimâ'yı Nâimâ yapan o ciddi çalışmalar Hüseyin Paşa'nın yanındayken başladı. Amcazade Hüseyin Paşa Nâimâ'nın mükemmel tarih bilgisini öğrenince ona önemli bir görev verdi. Paşanın kütüphanesinde Şârihu'l-Menârzade Ahmet Efendi'nin yazdığı fakat henüz düzene konulmamış müsvedde halinde bir tarih kitabı vardı. Bu kitap 1591 ila 1659 yılları arasındaki olayları naklediyordu.
Hüseyin Paşa bu kitabın derlenip toplanması ve yeniden kaleme alınması işini Nâimâ'ya verdi. Nâimâ çalışmalarını çok sıkı tuttu. Çitli kaynaklara dayandı Uzun araştırmalar yaptı ve kitabın daha ilk bölümlerini henüz tamamlarken Hüseyin Paşa'nın büyük takdirini kazandı.
Bu eser tamamlandığı zaman artık eski müsveddelerle ilgisi kalmamış baştan başa Nâimâ'nın araştırması ve usta kaleminin bir ifadesi olmuştu Bu yüzden büyük eser NaimâTarihi olarak bilinir. Nâimâ Tarihi'ne konu olan yıllar Osmanlı İmparatorluğu'nun en düşkün zamanlarına rastlar. Nâimâ canlı ve zarif uslubuyla o yılları önümüze sererken sadece tarihçiliğindeki ustalığı değil yazarlığındaki kudreti de ortaya koymuştur.
Osmanlı tarihçileri genellikle saray dahilinde cereyan eden olaylara pek nüfuz imkânını bulamadıkları ve kulaktan kulağa bir şeyler duysalar bile hayatlarından korktukları için olayları aktarmada yüzeysel kalmışlardır. Oysa Nâimâ cesaretle davranmış hatta III. Ahmet'in tahta geçer geçmez 19 erkek kardeşini nasıl idam ettirdiğini bile açık açık anlatmıştır:

"Padişah-ı Cihanpenah'ın biraderi olan on dokuz nefer şehzade-i bî-günah nizam-ı alem için kemend-i cânistan ile şüheda zirvesine ilhak edilirlerken yetişkin olmayanların annelerinin kucağından alınıp canlarına kıyılmasını harem-i hümayun vaveyla ve göz yaşlarına gark olarak seyreylemiştir..."
İstanbul halkı da bu facianın üzüntü ve ızdırabını çekmiştir. Şehzadelerin en büyüğü Mustafa'nın son anında şu beyti söylemiş olduğunu da Nâimâ eserinde rahatça nakleder:
Nâsiyemde kâtib-i kudret ne yazdı bilmedüm
Âh kim bu gülşen-i alemde herkiz gülmedüm.
Naimâ Tarihi'nin bir başka bölümünde Sultan III. Mehmet'in korkaklığı anlatılmıştır. Nâimâ 'dan öğrendiğimiz olay şudur: Padişah III. Mehmet zorla sefere çıkarılmış ve Osmanlı Ordusu Hasova mevkiinde durmuştu. Tarihe Hasova Zaferi olarak geçecek olan savaştan önce padişahın Sadrazam Damat İbrahim Paşa'ya gönderdiği tezkire pek yüz kızartıcı oldu:

"Sen ki lalamsın burda muharebe içün seni serdar idüp ben buradan İstanbul'a revân olsam olmaz mı?.."
Nâimâ tarih yazışına yepyeni bir stil getirmiştir. Onun renkli ve çekici bir üslûbu vardı. Olayları bunları doğuran sosyal çevre ile beraber görüp anlattı. Halkın ve memleketin bu devirdeki hayatı Nâimâ'nın eserinde canlandı. Padişah ve vezirlerin eksik yönlerini hatalarını güçlü bir ifade tarzıyla yazdı ve eleştirdi.
Nâimâ tarih olaylarının ve bunları meydana getiren şahısların iç dünyalarına da sızarak yepyeni bir tarih edebiyatı ve sanatı ortaya koydu. Bu eser tarih edebiyatımızın en değerli eserlerinden biridir.
Nâimâ'nın bu düzenli eserini ilk kez İbrahim Müteferrika iki cilt olarak bastı. Daha sonra eser altı cilt olarak yeniden yayınlandı. Nâimâ Tarihi Osmanlı tarihleri içinde önde gelen tarih kitaplarından biridir.
Nâimâ devlet görevinde Anadolu Muhasebeciliği'ne kadar yükseldi fakat haksızlığa karşı göz yummadığı ve devrin ileri gelenleri hakkında tenkit edici sözler söylediği için 1706 yılında Hanya'ya sürüldü.
inin talebi üzerine sürgün yeri Bursa olarak değiştirildi. Sürgünde çok sıkıntılı günler geçirdi. Koca bir yıl çekmediği çile kalmayan Nâimâ nihayet Çorlulu Ali Paşa'nın izniyle İstanbul'a geldi. Tekrar devlet hizmetine alındı. Hatta Çorlulu Ali Paşa onun gönlünü almak için Mora seferine beraberinde götürdü.
Ancak bu sefer sırasında da tok sözlülüğünün cezasını çeken Nâimâ'ya bir kısım görevlerinden el çektirildi. Haksız ve yersiz muamelelere maruz kaldı. Mora'nın Patras kasabasında muhasebeci olarak görevlendirildi. Nâimâ 63 yaşında iken Patras'ta öldü. Patras'ta bulunan tek caminin avlusuna gömüldü. Bir süre sonra ne o cami kaldı ne de Nâimâ'nın mezarı...