DEREKÖY :
Dereköy, Ilgın'ın 20 km. kuzeydoğusunda, Kurtlukuyu ve Yalburt yaylası arasında kurulmuş, yaz mevsiminde kuruyan bir derenin içinden geçtiği bir yörük köyüdür. 25 hanede 113 nüfus yaşamaktadır. Köyün tarihi oldukça eskidir. Köyün hemen kenarındaki Domalan höyüğü, köy koruluğunun yanında Macar mevkisi arkasındaki eski mezarlık köyün ören yerleridir. Aynı mevkide höyüğe benzeyen bir tepenin altında eskiden barınak olarak kullanıldığını zannettiğimiz bir de mağara vardır. Doç. Dr. Hasan BAHAR ve Alpay BİZBİRLİK'in 1994 yılında yaptıkları “Ilgın Çevresi Yüzey Araştırmaları'nda”; Örnek köy olarak da anılan Dereköy'ün 1501'de Şehzade hassı, 1521'de Timar olarak geçtiğini, köyün vergi hasılının ise 1501'de 1632 akçe, 1521'de 2099 akçe, 1525'de 2156 akçe olduğunu belirtmektedirler.
Ayrıca Dereköy'ün 2 km. kuzeybatısında, Çavuşçugöl kenarında bulunan bu günkü adıyla Misafirli Köyü(eski adı Kürtköyü'dür), Dereköy'e ait Kürd mezrası olduğunu ifade etmektedirler. Köyün kuzeyindeki tepede antik yerleşme izlerinin mevcut olması, bu bölgenin ilk çağlardan beri yerleşme yeri olduğunu göstermektedir. Kerpiçten yapılmış, toprak damlı evlerde yaşayan halkın geçim kaynağı, tarım ve hayvancılıktır. 4 000 dekar kıraç arazisi, 3 000 dekar merası vardır. Köyde 2 sürü koyun, 1 sürü büyükbaş hayvan beslenmektedir. Üretilen süt, köye gelen sütçüye satılmaktadır. Üretilen yoğurt ve peynir ise aile içerisinde tüketilmektedir. 14 traktör, 1 minibüs, 7 özel otomobil bulunan köyde 23 telefon abonesi vardır. Tek sınıflı okulu, 1 camisi, 1 imamı, 1 imamevi olan köyde öğrenciler 75. Yıl Cumhuriyet İlköğretim Okulu'nda taşımalı olarak eğitim-öğretim görmektedirler. Dere Köyün batısında, köylüler tarafından iyi korunduğu belli olan çam ağaçlarından oluşturulmuş köy koruluğu “Örnek Köy” adına yakışır bir biçimdedir.
Ilgın manevraları sırasında Atatürk'ün bu köyden geçerken ayran içip dinlenmesi ve 1981 yılının Atatürk'ün doğumunun 100. yılı olması nedeniyle köye “Atatürk Köyü” adı da verilmiştir. Yukarı mahalle ve Aşağı mahalle olmak üzere 2 mahallesi vardır. Osmanlar, Yamıklar, Hacı Veliler, Hocalar ve Madanlar köyde yaşayan sülâle adlarındandır. İçme suyu Macar mevkisindeki kaynaktan temin edilmekte, kapalı şebeke evlere dağıtılmaktadır. Ayrılca 2 köy çeşmesi ile içme suyu ihtiyacı karşılanmaktadır. Yalburt, Hitit yazılı kayalarına giden yolun asfaltlanması, yazılı kayaların korunması, mevcut olan sağlık evinin personel ihtiyacının giderilmesi köyün önemli sorunlarındandır. Erozyonu önleme ve çevrenin güzelleştirilmesi açısından çevre köylere örnek olan Dereköy koruluğunun geliştirilmesi ve köyün diğer mevkilerinde de oluşturulması dileğimizdir.




Kaynaklar:
Beytullah Yıldırım / Ilgın Araştırmaları